Acı çekmek iman eksikliği mi?

“Travma yaşamamayı” bir erdem gibi görmek çok doğru bir yaklaşım değildir.

Kur’an bize Hz. Yusuf’un iç dünyasının tüm ayrıntısını vermez. “Travma” modern psikolojinin kavramıdır, o döneme aynen taşınamaz.

İslam inancına göre peygamberler “insandır.” Acı çekerler, üzülürler ve sarsılırlar. Hz. Yusuf’un zindanda yanındaki kişiye “Efendinin yanında beni an” (beni burada unutma) demesi onun kurtulmayı ne kadar çok istediğini ve oradaki yalnızlığının ağırlığını gösterir. Eğer hiçbir psikolojik ağırlık hissetmeseydi, bu yardımı istemezdi.

Acı çekmek, zorlanmak, sarsılmak iman eksikliği değildir. Acı çekmemek değil, acı çekerken doğru tutumu korumak vurgulanır. Sabır, acıyı hiç hissetmemek değil acının içinden doğru yönelimle geçmektir.

Hz. Yusuf’un Mısır Azizi olduktan sonraki yani yıllar sonraki olgun bakışı olayın en başından beri hissettiği şeymiş gibi yansıması da gerçekçi değildir. Çünkü o “ihsan” cümlesi bir ömürlük bir imtihanın finalidir, başlangıcı değil. O, acıyı en derinden hissettiği halde istikametini bozmadığı için “Yusuf” olmuştur.

Teolojik olarak kaderde bir hikmet olduğuna inanılır ancak bu, başa gelen her şeyin insan açısından iyi hissettirmesi gerektiği anlamına gelmez. “Her şey hayırdır” sözü yanlış yere çekilince zulmü meşrulaştırma riskine, mağdurun acısını küçümsemeye, “şükret geçer” kolaycılığına dönüşebilir.

“Müslüman travma yaşamaz, sadece sabreder” gibi bir algı oluşturmak, dertli olan insanın üzerinde “Ben neden bu kadar acı çekiyorum, imanım mı zayıf?” gibi haksız bir suçluluk duygusu yaratabilir.

Terapi zayıflık, ilaç iman eksikliği, travma uydurma modern kavram gibi algılanacak olursa gerçek psikiyatrik rahatsızlığı olan kişiyi suçluluk duygusuna itebilir, profesyonel destek aramayı engelleyebilir, “yeterince iman etseydin böyle olmazdı” söylemine kapı aralayabilir.

Dinî bakışla uyumlu olan yaklaşım Allah’a tevekkül ile birlikte insanî ve psikolojik desteğin birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısı olarak görmek olacaktır.